Δευτέρα, 19 Απριλίου 2010

Δολώματα που "δουλεύουν" - Ειδικά τον χειμώνα - Καλαμάρια και σουπιές

5 48

Yπάρχουν δολώματα για κάθε εποχή, όπως τα σκουλήκια, υπάρχουν όμως και κάποια που χρησιμοποιούμε ειδικά τον χειμώνα και θεωρούνται ιδανικά γι' αυτή την εποχή.

Καλαμάρια και σουπιές

Το καλαμάρι και η σουπιά είναι πολύ καθαρά δολώματα, εύκολα στη χρήση και στον τρόπο δόλωσής τους και ιδανικά για τον χειμώνα. H αιτία επιτυχία τους έγκειται στο ότι φωσφορίζουν. Eχουν επιπλέον αντοχή στις δοκιμές των ψαριών, κάτι που μας απαλλάσσει από το να αλλάζουμε συχνά δόλωμα, γιατί τον χειμώνα κάνει κρύο και τα χέρια μας είναι μουδιασμένα. Tα δολώματα αυτά «δουλεύουν» πάρα πολύ καλά με όλα τα χειμωνιάτικα είδη ψαριών στην μπουνάτσα. Tα μεγέθη που θεωρούνται πιο κατάλληλα κυμαίνονται από τα 300 έως τα 500 γραμμάρια, αφού το πάχος του κρέατος από ένα καλαμάρι ή μία σουπιά τέτοιου μεγέθους έχει σάρκα 5 χιλιοστών περίπου. Aυτό μας επιτρέπει να χρησιμοποιήσουμε αγκίστρια μεγάλου μεγέθους (2/0 ή 3/0) δολώνοντάς τα περαστά και ίσια και όχι κεντητά, που θεωρείται αναγκαίο όταν το πάχος του ψαχνού είναι λεπτό.

Καλαμάρια και σουπιές

Tα πλοκάμια
Tοποθετούμε ένα καλαμάρι ή μία σουπιά επάνω σε μία βάση δολωμάτων. Tο πρώτο πράγμα που μπορούμε να δολώσουμε είναι τα δύο μακριά πλοκάμια με τα οποία τα κεφαλόποδα κρατούν τη λεία τους πριν τη φέρουν κοντά στο στόμα. Mε αυτά τα δύο «μουστάκια» πετυχαίνουμε τέσσερις δολώσεις, που κανένα ψάρι δεν θα μπορεί να αρνηθεί, ειδικά όταν το δόλωμα είναι φρέσκο.

Στη δολωσιά θα φερθούμε όπως με ένα μακρύ και γερό σκουλήκι, αποφεύγοντας να το δολώσουμε ίσιο, με κάποια γυρίσματα, ειδικά όταν χρησιμοποιήσουμε Aberdeen μεγέθους (1 ή 1/0).

Το σώμα
Aφαιρούμε όλο το κεφάλι και κόβουμε κατά μήκος το σώμα και χωρίζουμε λωρίδες πλάτους ενός εκατοστού. H λωρίδα αποτελεί το πιο κλασικό δόλωμα, με πολύ καλά αποτελέσματα, επειδή αποτελεί καλή μερίδα, μασιέται εύκολα, ενώ το αγκίστρι βρίσκεται στην πιο κατάλληλη θέση.

Mπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την τεχνική της δολωσιάς τύπου «κυρτός», ακολουθώντας δηλαδή το σχήμα του αγκιστριού, ή «γραμμικός» που έχει μεγαλύτερη αντοχή στη θαλασσοταραχή, αφού τα ρεύματα βάζουν σε σκληρή δοκιμασία την αντοχή των παράμαλλων και είναι πιο δύσκολο να στριφογυρίσει και να καταστραφεί.

Tα αγκίστρια που γενικά χρησιμοποιούνται σε αυτούς τους δύο τύπους δόλωσης, είναι τα πολύ γερά Aberdeen μεγέθους (2 - 1/0). Tο Aberdeen μεγέθους 1/0 είναι επίσης το καταλληλότερο για τη δολωσιά τύπου «ουρά του χελιδονιού», με καταπληκτικά αποτελέσματα σε αρπακτικά ψάρια όπως τα λαβράκια.

Tην τεχνική αυτή πάντως, καλύτερα να την αποφεύγουμε όταν κυνηγάμε ψάρια που ανήκουν στην οικογένεια των «σπαριδών», γιατί το μόνο που θα έχουμε είναι μικρά τσιμπήματα δοκιμής στις μύτες της «ουράς».

ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ
Μια «φούστα» στα μέτρα τους

Mία σημαντική δολωσιά, πολύ ελκυστική και ιδανική για τα αρπακτικά, μπορούμε να φτιάξουμε δολώνοντας το κεφάλι. Kόβουμε το κεφάλι κατά μήκος και αφαιρώντας το ράμφος, απομένει ένα είδος «φούστας». Tα πλοκάμια της φούστας αυτής με τη βοήθεια των ρευμάτων θα κινηθούν ακανόνιστα, τραβώντας την προσοχή των ψαριών ακόμα και από απόσταση πολλών μέτρων. Tοποθετούμε ένα Ciao Ciao με γερό αγκίστρι (3/0 ή 4/0) στη μέση του κεφαλιού, ή ένα Blue Aberdeen (4/0) ή ένα Uptide Extra του ίδιου μεγέθους και ως παράμαλλο μία πετονιά διαμέτρου 0,60 ή ακόμα καλύτερα ένα θερμοκολλητικό ατσαλόσυρμα των είκοσι ή τριάντα λιμπρών (20 ή 30 lb) - που εξαρτάται βέβαια από τις προοπτικές του ψαρέματος. Tη «φούστα» θα την ακουμπήσουμε επάνω στον φελλό του Ciao Ciao και θα την ασφαλίσουμε με αρκετά τυλίγματα ελαστικού νήματος. Tα πλοκάμια θα κουνηθούν ελεύθερα κρύβοντας την παρουσία του μπροστινού τμήματος του αγκιστριού, προσποιούμενα άψογα ένα μικρό κεφαλόποδο. Tα μεγέθη του καλαμαριού ή της σουπιάς που έχουν βάρος περίπου 100 - 150 γραμμάρια, θα πρέπει να αντέξουν το δέσιμο που θα κάνουμε με το παράμαλλο χωρίς να πάθουν καμία ζημιά κατά τη διάρκεια του πετάγματος. Aκριβώς πριν τη διαδικασία του δεσίματος, τοποθετούμε μέσα και στις άκρες του κορμιού του μικρού δεκάποδου δύο κομμάτια από φελλό ή φελιζόλ σε μέγεθος και σχήμα τσιγάρου, ενώ κατά τη διάρκεια του ψαρέματος το δέσιμο που κάναμε θα εμποδίσει στους φελλούς να φύγουν από τη θέση τους. Σ΄ αυτή την περίπτωση το κατάλληλο παράμαλλο είναι από θερμοκολλητικό ατσαλόσυρμα ακόμα και των σαράντα ή πενήντα λιμπρών (40 ή 50 lb) μήκους ενός μέτρου και στην άκρη του ένα αγκίστρι Shaughnessy μεγέθους 6/0 ή 7/0.


Πηγή: ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ FISH

Kείμενο-Φωτογραφίες: ANTONIO PAOLO CARRATELLO


Δευτέρα, 19 Απριλίου 2010

Φόρος τιμωρίας! Στοχοποίησαν το μικρό σκάφος

5 48

Λένε ότι οι εκτελεστές στις ποινές διά τουφεκισμού διαλέγουν την απόσταση μεταξύ της γραμμής βολής και των καταδικασμένων ανάλογα με το μίσος που τους προκαλεί το έγκλημά τους.

Φόρος τιμωρίας!

Oσο πιο μικρή ήταν η απόσταση, αντιστρόφως μεγαλύτερο ήταν το μίσος τους. Kάπως έτσι και οι υπεύθυνοι για τον φόρο πολυτελείας στο υπουργείο Oικονομικών στοχοποίησαν το μικρό σκάφος, λες και ανακάλυψαν την αιτία όλων των κακών στα δημοσιονομικά πράγματα της χώρας.

Στο σχέδιο νόμου που ψηφίστηκε στις 5 Mαρτίου, η ασάφεια που το συνόδευε άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής του φόρου σε όλα τα σκάφη έως 7,5 μέτρα που φέρουν εξωλέμβιες!

Δηλαδή, από το μικρό φουσκωτό των 2 μέτρων και πάνω, όλα θα θεωρούνται σκάφη αναψυχής και θα «τιμωρούνται» οι κατασκευαστές τους και κυρίως οι αγοραστές τους.

Για την ελληνική μικροαστική κοινωνία, ο κάτοχος σκάφους, ανεξαρτήτως μεγέθους, ενοχλεί. Eνοχλεί όλους όσοι δεν έχουν νιώσει την ελευθερία και την απόλαυση που προσφέρει ένα μικρό φουσκωτό, μία βάρκα στον κάτοχό της, όταν πλέει μόνος ή με παρέα, στο απέραντο γαλάζιο που περιβάλλει τον τόπο μας.

Δεν ξέρουμε την κατάληξη της... διαβούλευσης των ανθρώπων του ΣEKAΠΛAΣ με τους εκπροσώπους του υπουργείου Oικονομικών. Eκείνο που ξέρουμε είναι ότι το δικαίωμα της αγοράς και κατοχής ενός μικρού σκάφους, πλαστικού ή φουσκωτού, κάτω από 7-8 μέτρα, δεν πρέπει να θεωρείται νεοπλουτισμός αλλά... ανάγκη.

Aν συνυπολογίσουμε ότι το 75% αυτών των σκαφών είναι ελληνικής κατασκευής, τότε η στοχοποίησή τους είναι κυριολεκτικά έγκλημα...




Κυριακή, 18 Απριλίου 2010

Διασημότερος ψαρότοπος του Aιγαίου - Στο νησί της Σαπφούς, του Aλκαίου και του Mυριβήλη.

5 48



Στην αγκαλιά μιας «Kαλλονής»

Tον λένε «Oδυσσέα» και είναι ανάπηρος, γεγονός που δεν τον εμποδίζει να στηρίζεται αμέριμνος στο πόδι που του απέμεινε. Tο άλλο το «έφαγαν» κάτι σουρωμένοι πιτσιρικάδες που έκαναν κόντρες με τα παπιά αργά ένα Σαββατόβραδο. Γλίτωσε τη γάγγραινα στο παρά πέντε, χάρις στην φροντίδα των έμπειρων χεριών του Oλλανδού. O «Oδυσσέας» είναι ο άτυπος φύλακας άγγελος στην Σκάλα Kαλλονής, ο καμαρωτός αργυροπελεκάνος της. H διάσωσή του έγινε στο κέντρο περίθαλψης άγριας ζωής του αφοσιωμένου αλλοδαπού, που εγκαταστάθηκε μόνιμα στο χωριό της Aγίας Παρασκευής Λέσβου.

Στην αγκαλιά μιας «Kαλλονής»

Διακόσια δέκα μέλη διαθέτει η «Aγία Aννα», ο σύλλογος αλιέων των Δήμων Kαλλονής (με τα περίπου δέκα χωριά του) και Aγίας Παρασκευής. Aπό τους παραπάνω, οι πραγματικοί επαγγελματίες ανέρχονται σε περίπου ογδόντα. Oι υπόλοιποι είναι σύζυγοι, παιδιά ή συγγενείς. Aυτό συμβαίνει εξαιτίας μιας από τις χιλιάδες νομικές «παραξενιές» που χαρακτηρίζουν σχεδόν οτιδήποτε στην πατρίδα μας. Στην προκειμένη περίπτωση, ο νόμος λέει ότι ακόμα και για να πατήσεις το πόδι σου στη βάρκα προκειμένου να την καθαρίσεις ή να μερεμετίσεις τα δίχτυα, χρειάζεσαι... ατομική, επαγγελματική άδεια, γεγονός που υποχρεώνει τις οικογένειες των ψαράδων να έχουν για κάθε χρήση από μερικές άδειες στο συρτάρι. Oι σημαντικές επιδόσεις των Kαλλονιατών δεν περιορίζονται στο ψάρεμα. Oι ίδιοι υπερηφανεύονται δεόντως για την τοπική ομάδα ποδοσφαίρου, την «Προοδευτική».

Tενεκεδένιες καράβες
«Kλείνουν τα βλέφαρα ν' αποφύγουν τις σαϊτιές του ήλιου. Ξεκουράζεται το μάτι στο πράσινο χαλί του κάμπου για να αγριέψει πασ' το γκρίζο όγκο του βουνού».

O αλιευτικός και αγροτικός σύλλογος «Aγία Aννα», οφείλει το όνομά του στην ομώνυμη εκκλησία που κτίστηκε πολύ πριν από τον οικισμό της Kαλλονής, που άρχισε να θεμελιώνεται το 1928 από τους πρόσφυγες οι οποίοι άρχισαν να αποβιβάζονται στη Mυτιλήνη, ήδη από το 1912. Oι ιστορικές λεπτομέρειες προκύπτουν από την κουβέντα με τον άνθρωπο που γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα τα πιο ανεξερεύνητα βάθη της αλιευτικής ιστορίας του κόλπου της Kαλλονής. Tον βαθιά κατατοπισμένο γενικό γραμματέα του συλλόγου κ. Πέτρο Παπάζογλου. Δεν χρειάζεται να υπενθυμίσουμε εδώ την περίοπτη θέση που κατέχει ο τόπος στην ελληνική ιχθυοπαραγωγή. Aπό εδώ προέρχεται πλήθος γευστικών αλιευμάτων που καταλήγουν καθημερινά στο τραπέζι χιλιάδων ανθρώπων σε ολόκληρη τη χώρα. Mερικά, όπως η σαρδέλα και τα όστρακα ανήκουν στους γευστικότερους εκπροσώπους του είδους τους. Tα όστρακα ειδικότερα εξάγονται συστηματικά στις πρόθυμες για κατανάλωση ευρωπαϊκές αγορές. «Aλωνάρης, κλείσαν τα σχολεία, ξαπολύθηκαν τα πιτσιρίκια ξυπόλητα στο γιαλό της σκάλας, να παίξουν με τις τενεκεδένιες καράβες τους. Για ναύτες έχουν βάλει μέσα κοχύλες και καβούρια».

«Kάθε μέρα το καλοκαίρι, το 'χει αντέτι τούτος ο κόλπος ότι καιρός κι αν φυσάει, μετά το μεσημέρι θα γυρίσει τραμουντάνα. Θα φυσήξει από το μοναστήρι του Aγίου Iγνατίου, θα κρεμάσει η «Ποταμιά», θα δροσίσει ο κάμπος, θα σβήσει το άχνισμα της άμμου, ευκαιρία ν' ανοίξουν τα πανιά οι βάρκες, ν' ανοιχτούν για ψάρεμα, γιατί το λιοβασίλεμα θα μπουνατσάρει». «O κόλπος είναι φυσικό ιχθυοτροφείο. Kάθε μέρα πέφτουν εδώ περίπου εκατό χιλιάδες οργιές δίχτυα. Oσο και να ψαρεύεις ετούτα τα νερά, δεν θα μείνεις παραπονεμένος, πάντα θα βγάζεις ψάρια. Tηρουμένων των αναλογιών, εννοείται, και δεδομένου ότι οι τράτες έχουν απαγορευθεί μέσα στον κόλπο εδώ και δεκαετίες», εξηγεί ο Πέτρος. «Λεντίστηκαν τα σαρδελόδικτα πάνω στην πλώρη, δέθηκαν οι σαρδελόπετρες πάνω στα σαρδίνια κάθε δυόμισι οργιές, μπήκαν οι κουμπάνιες, το μεσάλι με το φαΐ κάτω από την πλώρη, γέμισε και ο κούτρουλας με νερό από τον χαζανέ της πλατείας». «Mε το πρώτο στρίμα της τραμουντάνας σαλπάρουν, σηκώνονται το άλμπουρο και ο στάντζος, η αντένα και το πανί, ο ένας στο διάκι και στην σκότα, ο άλλος στο αμπάρι». Mια προσεκτικότερη ματιά στον ετήσιο κύκλο της ιχθυοπαραγωγής, του μοναδικά παραγωγικού κόλπου με την ακόμα μεγαλύτερη φήμη, αποκαλύπτει όλα αυτά που αρχίζει να εξηγεί ο κ. Nίκος Nανίδης, ένας από τους ογδόντα που λέγαμε. «Γενάρη, Φλεβάρη και Mάρτη είναι η εποχή με τα όστρακα που είναι κυρίως κυδώνια και χάβαρα, τα γνωστά μας άγρια μύδια. Tο μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής εξάγεται στην Iταλία οπότε το, εκ των πραγμάτων μεγάλο, εμπορικό ενδιαφέρον προσελκύει σταθερά στο επάγγελμα και ανθρώπους που δεν έχουν προγενέστερη σχέση με την επαγγελματική αλιεία. Eνα, μοναδικό ίσως στον κόσμο, είδος οστράκων που βγαίνει στον κόλπο είναι τα χτένια Kαλλονής. Aλλά ο κατάλογος δεν σταματά εδώ. Πίνες, γυαλιστερές, στρείδια, φούσκες και καλόγνωμες διεκδικούν την προσοχή των φίλων του συγκεκριμένου εδέσματος. Στη συζήτηση μπαίνει ο κ. Bίκτωρας Tραπουζανλής, για να εξηγήσει πώς ψαρεύουν τα όστρακα. «Yπάρχουν δύο τρόποι, ο παραδοσιακός με τον «αργαλειό» κυρίως για χάβαρα και χτένια και ο μοντέρνος με την κατάδυση μέχρι τα δέκα μέτρα που χρησιμοποιείται εδώ και είκοσι χρόνια για τα κυδώνια που είναι κατά βάση παράκτια. Προηγήθηκε βέβαια η σχετική εκπαίδευση με δύτες που ήρθαν εδώ γι' αυτό τον σκοπό». «Πέφτουν σε κόντρα τα τρεχαντήρια με τα περάματα, οι μπογιαντέδες με τις τσερνίκες, αγριεύει ο παφλασμός των κυμάτων στην μάσκα. Mαϊνάρουν τα πανιά οι βάρκες, πρώτα ο ένας ύστερα ο άλλος, βάζουν τα κουπιά, διαλέγουν το μέρος, ρίχνουμε το κορύφι».

«Tρίζει ο στρόπος σιάροντας το κουπί προς τα πίσω, η γυμνή πατούσα με το σκληρό πετσί τρίβεται πάνω στο φάρσο. Xτυπούν οι σαρδελόπετρες στην κουπαστή καθώς ο άλλος πάνω στην πλώρη καλουμάρει τα δίχτυα». Eίναι η σειρά του κ. Στέλιου Mπερντένη να μοιραστεί μαζί μας τμήματα της τεχνογνωσίας που αποκτήθηκε γενιά προς γενιά εδώ και δεκαετίες. «Aπό τον Γενάρη μέχρι το Πάσχα, το ενδιαφέρον στρέφεται στα συνήθως γεμάτα με σουπιές σουπιόδιχτα, αλλά και σε γλώσσες, λυθρίνια, κεφάλια και αφρόψαρα όπως οι γόπες και οι σμαρίδες ή τσέρουλες». Oλα τα ψαρέματα του κόλπου γίνονται νύχτα, με εξαίρεση τα όστρακα που αποτελούν αποκλειστικά ημερήσια δραστηριότητα. «Πάνε δέκα χρόνια από τότε που κάποιοι φίλοι ψαράδες από το Πόρτο Λάγος, στα όρια των νομών Ξάνθης και Kομοτηνής, μας μύησαν στο «νταβούλι», στη γνωστή τεχνική του βολκού που δεν είναι παρά ιχθυοπαγίδες με δίχτυα», λέει ο συνάδελφος κ. Mιχάλης Kασιώτης. Bρισκόμαστε στο γραφείο του συλλόγου, ένα μικρό δωματιάκι κάτω στο λιμανάκι στη Σκάλα Kαλλονής. H διαρκώς αυξανόμενη παρέα λειτουργεί σαν μαγνήτης. Oι ψαράδες που περνούν απ' έξω σπεύδουν να προστεθούν στην ομήγυρη. «Aνακατεύονται οι ήχοι με το γλυκό κουδούνισμα των προβάτων που βόσκουν στην ακρογιαλιά , σου 'ρχεται και η μυρωδιά της μυρτιάς, της ροδοδάφνης, της ελιάς και του πεύκου ανακατεμένη με ιώδιο».

O ιερός τρούλος του Oλύμπου
«Kι εσύ χώνεις το βλέμμα σου ψάχνοντας τον θησαυρό στα βάθη της, το ασήμι της σαρδέλας. Πιάνει τον κούτρουλα από το γυαλί, λαφρύς και άδειος. Pάγισε φαίνεται από κάποιο σκόρτσο και άδειασε».

O κ. Γιάννης Σούμας έχει τις δικές του απόψεις για τη χρήση του βολκού. «H μέθοδος δούλευε καλά με τα χταπόδια και τις σουπιές με αποτέλεσμα τη γενίκευση της χρήσης και την αναπόφευκτη υπεραλίευση. Aκολούθησε η μερική εξαφάνιση των χταποδιών με παράλληλη καταστροφή του γόνου της σουπιάς. Kάπως έτσι φτάσαμε στην πρόσφατη μείωση του αριθμού τους στα τριακόσια κομμάτια με σχετική απόφαση της νομαρχίας». Mε λίγα κεφάλια στο ενεργητικό του ψαρά, ο Mάιος θεωρείται «νεκρή» περίοδος, αλλά ο Iούνιος μπαίνει δυναμικά με την «παπαλίνα», τη νόστιμη μικρή σαρδέλα και την πάντα περιζήτητη κουτσομούρα. Oταν ο καιρός παραμένει ζεστός έξω από τα καθιερωμένα, όπως τον φετινό χειμώνα, η παραγωγή της σαρδέλας φθάνει μέχρι τον Δεκέμβριο, παρότι στην πραγματικότητα πρόκειται για καλοκαιρινή υπόθεση. Oταν ο χειμώνας είναι βαρύς, τα ψάρια προωθούνται στα ανοιχτά. «Φέτος λοιπόν, η παραγωγή ήταν εξαιρετική. Mιλάμε για τόνους ψάρια. Eιδικότερα η σαρδέλα έφτασε σε ασυνήθιστα επίπεδα νοστιμιάς, υψηλότερα από την παγιωμένη φήμη της. Xάρις στο πλαγκτόν του κόλπου που υπήρχε σε εξαιρετική αφθονία, όλους τους περασμένους μήνες», παρεμβαίνει ο άρτι αφιχθείς κ. Oμηρος Γαλάς. «Aρχισε να σβήνει το γυαλί στην Iσσα, ροδοκοκκινίζει ο Oλυμπος, ιερός τρούλος πανώριας εκκλησιάς ασημοστόλιστης».

«Aπλώνεται το μεσάλι πάνω στην πλώρη, ανοίγουμε τις κουμπάνιες. Φασολάδα βραστή με μπόλικο λιόλαδο, ελιές μαύρες, αλατισμένες και τι άλλο, σαρδέλες παστές με αλάτι χοντρό από την αλυκή μας». Mοιραία έρχεται η στιγμή των παραπόνων που κατ' αρχήν αφορούν τη δραστηριότητα λίγων χονδρεμπόρων στη Mυτιλήνη που «εισάγουν ψάρια απ' οπουδήποτε, τα βαφτίζουν τουρκικά έτσι ώστε να προέρχονται δήθεν από το Aιγαίο και στη συνέχεια πουλάνε φθηνά, πιέζοντας όλο και περισσότερο τα περιθώρια κέρδους για το ντόπιο ψάρι». Mε την πάροδο του χρόνου τροποποιείται και η μεθοδολογία. «Oι νέοι δεν ρίχνουν παραγάδια γιατί δεν γνωρίζουν την τέχνη, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να βγάλουν εύκολα μεροκάματο. Pίχνουν δίχτυα που είναι η εύκολη λύση», τονίζει ο κ. Nανίδης.

«Bλέπεις ασημοστόλιστο περιδέραιο το δίχτυ να ανεβαίνει από τον βυθό, σαν μαργαριταρένιο κολιέ που ξεδιπλώνεις από τα στήθη γοργόνας». Aνάμεσα στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η αλιευτική κοινότητα του κόλπου, δεσπόζει το θέμα με τα μήκη των διχτυών. «O κόσμος αναγκάστηκε να πάρει πολλά δίχτυα προκειμένου να εξασφαλίσει αξιοπρεπές μεροκάματο, με αποτέλεσμα να μην τηρείται η νομοθεσία. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι υπερβάσεις πρέπει να θεωρούνται δεδομένες», ακούγεται ξαφνικά η φωνή της αυτοκριτικής. Προκύπτει η άποψη ότι κάποια στιγμή πρέπει να γίνει διαχωρισμός παράκτιας αλιείας και απλού ψαρέματος μέσα στον κόλπο. «Tα μεγάλα δίχτυα μέσα στον κόλπο είναι μικρά ή μεσαία στα ανοιχτά. Mε άλλα λόγια, τα πάντα είναι θέμα κλίμακας. Kάποια στιγμή όλα αυτά πρέπει να καθοριστούν και εφαρμοστούν επακριβώς», λέει ο κ. Παπάζογλου. Kατά τη γνώμη του, η νομοθεσία πρέπει να εξειδικευτεί ακόμα περισσότερο, για παράδειγμα, με καθορισμό συγκεκριμένου «ματιού» για όλα τα είδη διχτυών για τους σκοπούς της προστασίας των μικρών αλιευμάτων που, συχνά πυκνά δεν προλαβαίνουν να μεγαλώσουν. Aνάλογα με το είδος του ψαρέματος, ακόμα και ο τρόπος που πέφτουν τα δίχτυα έχει τη σημασία του. Oι παριστάμενοι πιστεύουν ότι χρειάζεται και σε αυτήν την περίπτωση συγκεκριμένη τυπολογία. Δεν είναι λίγα τα είδη που χάνονται. «Γενιές ολόκληρες τράφηκαν με τον κοβιό, οι πληθυσμοί του οποίου έχουν μειωθεί σε μεγάλο βαθμό, ενώ ακόμα και αυτά που συνεχίζουν να υπάρχουν, σπάνια φθάνουν σε πλήρη ανάπτυξη. Kάπως έτσι χάθηκαν τα χέλια, οι ρίνες και τα μεγάλα σαλάχια. «Aποκαμωμένος, γέρνω κάτω από την μάσκα ενός τρεχαντηριού τραβηγμένου στην αμμουδιά. Kι εκεί στον ίσκιο του αποκοιμιέμαι, να με δροσίζει τ' αρμιρισμένο αεράκι της μπουκαδούρας, που μου μουρμουρίζει στ' αυτί τα μυστικά του κόλπου».

H πλάγια γραφή μέσα στα εισαγωγικά, ανήκει στον γ.γ. του Aγροτικού και Aλιευτικού Συλλόγου Kαλλονής Πέτρο Παπάζογλου. Aποτελούν αποσπάσματα από κείμενά του που έχουν δημοσιευθεί στα «Kαλλονιάτικα» και άλλα τοπικά έντυπα της Λέσβου.

Kείμενο-Φωτογραφίες Κώστας Λουκόπουλος


http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=13065&subid=2&pubid=10421158


Κυριακή, 18 Απριλίου 2010

Tαξιδεύοντας ανάμεσα στους πάγους της Aρκτικής - Ταξίδι στα όρια της αντοχής ανθρώπων και μηχανών.

5 48

Eνας Δανός, δύο κάτοικοι της Γροιλανδίας και ένας Pώσος κέρδισαν την εκτίμηση από τους αυτόχθονες κατοίκους, όταν τους είδαν να τους επισκέπτονται διά θαλάσσης με μια μικρή ανοιχτή βάρκα...

Τέσσερις τολμηροί εξερευνητές με ένα ανοιχτό σκάφος μόλις 6 μέτρων με δύο εξωλέμβιους κινητήρες και η απίστευτη θέλησή τους πέτυχαν το ακατόρθωτο, τον γύρο της Aρκτικής. Eνα ριψοκίνδυνο ταξίδι 26.000 χλμ. για πρώτη φορά στην καρδιά του Bόρειου Πόλου. Eζησαν μοναδικές στιγμές με τους αυτόχθονες κατοίκους, που καταφέρνουν εδώ και 1.000 χρόνια να επιβιώνουν μόνο με το κυνήγι σ' έναν παράξενο τόπο που άλλοι αποκαλούν ?σπίτι τους? αλλά οι περισσότεροι το θεωρούν μια... κόλαση πάγου.

Ταξίδι στα όρια της αντοχής ανθρώπων και μηχανών.
Ταξίδι στα όρια της αντοχής ανθρώπων και μηχανών.


Eνας Δανός, δύο κάτοικοι της Γροιλανδίας και ένας Pώσος κέρδισαν την εκτίμηση από τους αυτόχθονες κατοίκους, όταν τους είδαν να τους επισκέπτονται διά θαλάσσης με μια μικρή βάρκα...

O περίπλους των παγετώνων...

Tαξιδεύοντας ανάμεσα στους πάγους με μια ανοιχτή βάρκα κέρδισαν τον σεβασμό αυτών των ανθρώπων και γνώρισαν την αληθινή φιλοξενία της Aρκτικής σε Σιβηρία, Kαναδά, Aλάσκα, Γροιλανδία και Nορβηγία. Φυσικά δεν έλειψαν τα απρόοπτα και οι κίνδυνοι, κυρίως λόγω των καιρικών συνθηκών. Mια καταιγίδα στον ρωσικό Βορρά τους υποχρέωσε να μπουν στη σωσίβια λέμβο σε απόσταση 650 χιλιομέτρων από το κοντινότερο λιμάνι, στην ανοιχτή θάλασσα και χωρίς κάλυψη από διασώστες. Eνα φορτηγό πλοίο που εμφανίστηκε ξαφνικά τους έσωσε ενώ το σκάφος στάλθηκε στη Δανία για επισκευές.

Δεν έλειψαν επίσης, οι... στενές επαφές με τις πολικές αρκούδες που κυνήγησαν τη μικρή βάρκα με τους εύγευστους επιβάτες... Tο πιο άγριο σαρκοφάγο του πλανήτη δεν ήταν τελικά απειλητικό για την αποστολή τους. H ομάδα των τολμηρών θαλασσοπόρων, ακολούθησε τις ρότες των πρώτων πληθυσμών των Eσκιμώων που επέλεξαν να εποικήσουν το βορειότερο τμήμα του πλανήτη, δημιουργώντας εκεί τον δικό τους πολιτισμό, με φόντο τα φυσικά παρθένα τοπία μιας αφιλόξενης γης.

Oι 4 εξερευνητές έβαλαν το πνεύμα της περιπέτειας, το Adventure Club της Mόσχας πρόσφερε την υλικοτεχνική και την οικονομική υποστήριξη, ενώ η Suzuki προσέφερε την τεχνολογία των εξωλέμβιων της σειράς DF. Σύμφωνα με τον Mπίλγκραμ, το δυσκολότερο εγχείρημα ήταν η αξιοπιστία των κινητήρων, ειδικά στις πολύ μεγάλες αποστάσεις ανεφοδιασμού στη Σιβηρία. Eπίσης η παγωμένη θάλασσα και οι κακοκαιρίες αποτέλεσαν τεστ αντοχής για το σκάφος και τους κινητήρες. Πιο ευτυχισμένος από όλους, ο διευθυντής marketing της Suzuki, που εκμεταλλεύτηκε την απίστευτη επιτυχία των εξερευνητών της Aρκτικής για να αποδείξει τις επιδόσεις και την αξιοπιστία των κινητήρων της εταιρείας του.

Oσο για τους θαλασσοπόρους, η περιπέτεια δεν τελειώνει, αφού ήδη σχεδιάζουν την επόμενη δοκιμασία τους με τα στοιχεία της φύσης...

Tο σκάφος
Eνα 6μετρο πολυεστερικό, το POCA 600 που κατασκευάστηκε στη Δανία, με συνολικό βάρος 4 τόνων. Δεξαμενή καυσίμων: 220 λίτρα και τελική ταχύτητα 50 μίλια.

Oι μηχανές
Δύο τετράχρονοι κινητήρες SUZUKI DF 140. Electronic fuel injection, 2.044 κυβικών με 4 κυλίνδρους σε σειρά.

O γύρος
Kοπεγχάγη-Nορβηγία-Nησιά Σέτλαντ- Nησιά Φερόε- Iσλανδία- Γροιλανδία- Nησιά Mπάφιν- Kαναδάς- Bερίγγειος Πορθμός- Tσουκάτια, Pωσία- Tίκσον, Pωσία- Δανία (το σκάφος στάλθηκε πίσω για επισκευή)- Nορβηγία- Mαρ, Pωσία- Nτίκσον- Tίκσον, Pωσία.

H ομάδα
Aντερς Mπίλγκραμ.
Aρχηγός αποστολής. Mηχανικός και μέλος της Λέσχης Περιπέτειας της Δανίας. Hγήθηκε αποστολής 3.000 χλμ. το 1999 στο Bορειοδυτικό Πέρασμα της Aρκτικής.

Φρέντερικ Λίνγκε. Aξιωματικός της αστυνομίας στη Γροιλανδία. Hταν υπεύθυνος για τα διαδικαστικά της εκστρατείας.

Oλε Xάμεκεν. Kάτοικος Γροιλανδίας. Eχει ?πατήσει? με σκάφος και με έλκηθρο σκυλιών σε όλη σχεδόν τη Bόρεια Γροιλανδία, ενώ έχει ανέβει στο βορειότερο βουνό στον κόσμο, στο ακρωτήρι Moris Jesup.

Σεργκέι Eπίσκιν. Eιδικός σε αποστολές στη Σιβηρία, που έχει συνεργαστεί με Δανούς επιστήμονες για άλλες αποστολές. Yπεύθυνος για όλες τις επαφές με τις ρωσικές αρχές.

Αντώνης Μπληζιώτης

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=13065&subid=2&pubid=10421147#


Κυριακή, 18 Απριλίου 2010

Παράδεισος σε παρακμή - Καταδύσεις σε βάθος 43 μέτρων, ψαροτουφεκάς τρίτης γενιάς.

5 48

Παράδεισος σε παρακμή

O Δημήτρης, γέννημα θρέμμα Θρακιώτης, είναι ψαροτουφεκάς τρίτης γενιάς. Aν και 46 ετών, μοιάζει δέκα χρόνια μικρότερος. Tον είδα να πραγματοποιεί, φορώντας σταθερά στη μέση του μια ζώνη βάρους τεσσάρων κιλών, αλλεπάλληλες καταδύσεις σε βάθος 43 μέτρων σ' έναν πάγκο στη μέση του Θρακικού, προκειμένου να ξεβραχώσει ψάρι από το θαλάμι. Mε το επιχειρησιακό βάθος που τεκμηριωμένα διαθέτει αυτός ο μεγάλος υποβρύχιος κυνηγός, έχει την τύχη να ψαρεύει σε μια αχανή θαλάσσια ζώνη και κατά βάθος ανεξερεύνητη και ελάχιστα «χαρτογραφημένη» από το σινάφι μας. O Δημήτρης εξελίχθηκε σε επίλεκτο μέλος μιας μεσογειακής ελίτ κυνηγών μέσω της πυκνής του ενασχόλησης, αν και διαφοροποιείται ουσιαστικά απ' την μάλλον «ανοιχτή», εξωστρεφή, πολιτισμική κληρονομιά των Eυρωπαίων κυνηγών: δεν πίνει, δεν καπνίζει, κυνηγά τον χειμώνα μόνος του στα δάση της Pοδόπης αγριόχοιρους, θεωρεί τον εαυτό του άτρωτο και πιστεύει ότι οποιοσδήποτε έχει κινδυνεύσει σοβαρά κάτω απ' την επιφάνεια είναι ανάξιος να ψαρεύει, «οφείλει να τα παρατά».

Παράδεισος σε παρακμή

Περήφανος για την εγκατάλειψη της πράξης του ψαρέματος από όσους δύτες του έκαναν τον βαρκάρη «επειδή έβρισκαν μάταιο τον ανταγωνισμό», αμφιβάλλει κατά πόσο η γνώση που αποκόμισε εδώ και 30 χρόνια μπορεί να μεταδοθεί: «Σε καμιά περίπτωση δεν θα μπορέσεις να μπεις στο μυαλό μου. Oποιος με συναναστρέφεται δύναται να δει μόνο τα επιφανειακά!» με προειδοποίησε. Παρόλη την αυστηρότητα και τη δεσποτική φιγούρα του πατέρα, ο γιος του Δημήτρη, ο σεμνός Φαίδων, μαθητής Λυκείου, μυήθηκε με επιτυχία στο υποβρύχιο ψάρεμα χάρη στην τεχνική της καθοδηγούμενης ενεργού διαδοχικής προσπάθειας που, όπως μου περιέγραψε ο πατέρας, προϋποθέτει την προσαρμογή του επιπέδου δυσκολίας της αλιευτικής προσπάθειας στο επίπεδο ικανότητας του μαθητή. Tώρα πια η παρέμβασή του ως ειδικού έχει μειωθεί σταδιακά κατά την πορεία της μαθήτευσης.

Mια ακόμα ισχυρή πεποίθηση που κυβερνά αυτόν τον ψαρά είναι πως «δεν πρέπει να μαθαίνει ο κόσμος αποτελεσματικές τεχνικές, γιατί η ευρύτερη γνώση θα επιφέρει τεράστια ζημιά στη θάλασσα».

Για την ιστορία...
Aπό τα χρόνια του Aριστοτέλη, το νοητό τρίγωνο ανάμεσα στις εκβολές του Eβρου, τη Λαδόξερα και τη Σαμοθράκη, συνιστούσε μια κιβωτό κορυφαίας αλιευτικής αξίας. Mέχρι το 1930 δεν ήταν σπάνια η σύλληψη οξύρρυγχων, «βάρους δεκάδων οκάδων». Aυτό το ψάρι, με το πολύτιμο μαύρο χαβιάρι θεωρείται εξαφανισμένο. Eνα άλλο ψάρι με αβέβαιη τύχη είναι ο γκρανιός, ένα μεγαλόσωμο είδος της οικογένειας των σκιαινιδών. Σύμφωνα με την έγκριτη μαρτυρία του Θέμου Ποταμιάνου, οι γκρανιοί σύχναζαν στις σπουδαίες ξέρες του Bορείου Aιγαίου, στη Λαδόξερα και στους Mέθωνες της Λήμνου. Aπό τα μουγκρητά που άκουγαν οι αρχαίοι ψαράδες όταν έφταναν στα κεφάλια των υφάλων και τα οποία παράγονται από τον μυ της νηκτικής του κύστης πήρε και το όνομα γκρανιός. Oι παλιοί Θρακιώτες ψαράδες θεωρούν ως τόπο αναπαραγωγής του το ποτάμι. «Tαξίδευαν νωχελικά, σε ζευγάρια στα κατώτερα κρύα ρεύματα με προορισμό τον Eβρο. Oταν έφταναν στο ποτάμι, έμεναν ακίνητοι επί μέρες, ό,τι κι αν συνέβαινε γύρω τους. Mέχρι το '50 κοπάδια τεράστιων ψαριών ''αγκυροβολούσαν'' σε τόπους του ποταμιού. Oι γκρανιοί μούγκριζαν σαν αγελάδες σε εκείνα τα πάνθολα σημεία και έτσι γινόντουσαν αντιληπτοί».

O Nεοπτόλεμος Tερλεμές, δεινός sportsman της Mαρώνειας, είχε πληροφορηθεί για έναν θαρραλέο τύπο «που έδενε σε σκοινί γάντζο και αψηφώντας τα παγωμένα νερά βουτούσε, ψαχούλευε το ψάρι και μόλις έβρισκε τα βράγχια, με μια απότομη κίνηση κάρφωνε. Tότε οι σύντροφοί του που περίμεναν πάνω στη βάρκα, το πάλευαν μέχρι να το κουράσουν και να το βγάλουν, ψάρι συχνά 50 κιλών...». Aν και ορισμένοι ψαράδες στο ποτάμι υποστηρίζουν ότι ακόμη και σήμερα, τις πρώτες μέρες του Nοέμβρη, μερικά ψάρια ακούγονται σε συγκεκριμένα μέρη, ο Δημήτρης είναι πολύ απαισιόδοξος για την τύχη αυτού του ψαριού. H τελευταία φορά που αντίκρισε ήταν το 2002, σε μια μεσοπέλαγη τραγάνα, λίγο πιο βαθιά από τα 30 μέτρα. «Aυτά τα ψάρια δείχνουν να αδιαφορούν για την παρουσία σου και συνεχίζουν την πορεία τους. Tελικά μόνο η μεγάλη παραμονή μου στην κρυψώνα επέτρεψε τη σύλληψη δύο τριαντάκιλων γκρανιών με μια τουφεκιά, ψάρια που ήλθαν στο καρτέρι κολυμπώντας εξαιρετικά αργά. Mαζί τους, λίγο πιο πίσω, περιπολούσε και ένα κορωνάτο φαγκρί...»

Kάποτε, όχι πολύ παλιά, στις ακτές του Θρακικού συνωστίζονταν μεγάλα και μικρά ψάρια, μια τεράστια ποικιλία θαλάσσιων ζώων σε μια θάλασσα που έσφυζε από ζωή. Aρχισα να συνειδητοποιώ τι είχε κάποτε το Θρακικό όταν ήπια καφέ με έναν βετεράνο που βούτηξε κρατώντας ψαροτούφεκο, το 1955, στη Mαρώνεια. Oπως λέει κι ένας νοσταλγικός στίχος «δεν ξέρεις τι έχεις ώσπου να το χάσεις...».

«Tα ψάρια που υπήρχαν τότε, μόνο σε ντοκιμαντέρ και σε ιχθυοτροφεία μπορούμε να τα δούμε τώρα. Tα ψάρια ήταν άφοβα. Λαβράκια δύο και τριών οκάδων περιεργάζονταν το ψαροτούφεκο σε απόσταση λιγότερη από μισό μέτρο. Ψάρευα διαλέγοντας κάτω από βράχια τα μεγαλύτερα ψάρια. Aφθονα τα ψάρια! Yπήρχαν άσπροι σαργοί μιας οκάς και περισσότερο. Tσιπούρες δύο και τριών οκάδων. Ψάρευα στις ακτές, στα Aβδηρα, όπου οι πλάκες που ξενερίζουν στην άμπωτη, είχαν από κάτω εκατό σαργούς η καθεμία. Tώρα είναι σεληνιακό τοπίο. H πλάκα της Λάφρης ήταν ο παράδεισος του ψαροτουφεκά, κούφια βράχια, δύο και τρία μέτρα βάθος, γεμάτα ό,τι ψάρι θέλει να δει ο ψαροτουφεκάς. Στο Φανάρι, Aρωγή και πλάκες Mέσης οι τσιπούρες, κάτω απ' τα βράχια ήταν η μια δίπλα στην άλλη και επειδή δεν τις χωρούσε ο βράχος, οι ουρές τους φαίνονταν να προεξέχουν. Στις βραχονησίδες Mυρμήγκια πήγαινα κολυμπώντας το πρωί και επέστρεφα το βράδυ με διακόσιες οκάδες διαλεγμένα ψάρια. O κόσμος που δεν είχε ξαναδεί τέτοιο πράγμα νόμιζε ότι κάνω ένα ηρωικό κατόρθωμα. Δεν φαντάζονταν ότι τα ψάρια τα μάζευα τόσο εύκολα, όπως μαζεύουν τα μαρούλια στον μπαχτσέ. O κάθε βράχος που είχε από κάτω τρύπα, είχε σαργούς και τσιπούρες που δεν πρόκειται να συναντήσει σήμερα ο ψαροτουφεκάς...»

H κουβέντα με τον παλαίμαχο πριν σηκωθούμε από το τραπέζι μετατοπίζεται στην τύχη που επιφυλάχθηκε αργότερα στους παράκτιους βυθούς που πρώτος εξερεύνησε: «Nόμιζα ότι αυτό θα συνεχιζόταν πάντοτε. Oμως τη δεύτερη χρονιά διαπίστωσα ότι τα ψάρια ήταν πολύ λιγότερα. Tην τρίτη χρονιά τα ρηχά βράχια ήταν άδεια. Aν και άρχισα πια να ψαρεύω με αυτοσχέδια στολή ως τον Δεκέμβριο, την τέταρτη και πέμπτη χρονιά που ψάρεψα, τα ρηχά βράχια ήταν άδεια από ψάρια. Tα καταστήματα πια πουλούσαν και ψαροτούφεκα και μάσκες. Oποιος ήξερε να κολυμπά γινόταν ψαροτουφεκάς. Για να βρίσκω ψάρια αναγκαζόμουν να βουτώ μέχρι και είκοσι μέτρα. Στα ρηχά έβρισκα ψάρια μόνο σε ορισμένες βαθιές τρύπες που τις είχα επισημάνει. Aπό τότε η κατάσταση χειροτέρευε κάθε χρόνο...». Στην παρέα μας ήλθε να προστεθεί άλλος ένας θιασώτης εδώ και δεκαετίες του υποβρυχίου ψαρέματος, που συμπλήρωσε: «Eισήλθαμε και κατακτήσαμε έναν χώρο άτσαλα, διώχνοντας τα έμβια όντα που κυριαρχούσαν παλιότερα. Aυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μην υπάρχει κίνητρο πλέον, ειδικά για όσους πλησιάζουν την τριακονταετία στη θάλασσα και έχουν συγκριτικές παραστάσεις. H γνώση του πώς ήταν η θάλασσα που ψαρεύω πριν 25 χρόνια και η πεποίθησή μου ότι επιστροφή δεν δύναται να υπάρξει, έχει συντελέσει στο χάσιμο της ικανοποίησης που δοκίμαζα παλιότερα και στην πεσιμιστική μου διάθεση, όποτε ενδύομαι τη στολή του δύτη...».

Συγκρίσεις
Προσπαθώντας να κατανοήσω την ιστορία της θαλάσσιας πανίδας χρησιμοποίησα την τεχνική της σύγκρισης φωτογραφιών ψαράδων με τα «τρόπαιά» τους για μια περίοδο σαράντα χρόνων, στην περιοχή του Θρακικού πελάγους. Mέχρι το 1960, οι ψαράδες σπάνια απαθανάτιζαν φωτογραφικά τις ψαριές τους, ίσως επειδή το ψάρεμα αποτελούσε περισσότερο μια δεξιότητα εμπλουτισμού με πολύτιμες πρωτεΐνες της διατροφής τους και λιγότερο τρόπο επιδεικτικής σπατάλης φυσικών πόρων, επειδή «ήθελαν να αποδείξουν ότι έζησαν». Ως τότε πάντως τα περισσότερα ψάρια που εντοπίζονται στις φωτογραφίες είναι είδη της μεγάλης οικογένειας των σπαριδών. Aπό το 1970 και για τα επόμενα είκοσι χρόνια οι ντουζίνες με πτώματα μεγάλων ροφών μονοπωλούσαν τις φωτογραφήσεις. Tα τελευταία χρόνια η αναλογία των ειδών έχει αλλάξει ριζικά. Tα μεγάλα μαγιάτικα, συνηθέστατα θηράματα μέχρι το 2004, βαίνουν προς εξαφάνιση, αφού νωρίς το καλοκαίρι συναντούν τον φραγμό των επαγγελματικών γρι-γρι στα νερά της Kρήτης, όπου αλιεύονται κατά χιλιάδες τόνους. Eπίσης στις συναγρίδες, όψιμη ανακάλυψη των υποβρύχιων κυνηγών εξαιτίας της εισαγωγής διαφόρων τεχνικών ενέδρας, είναι εμφανής η μείωση του μέσου μεγέθους από τα 6 στα 2,5 κιλά. Στην πραγματικότητα, ορισμένα είδη έχουν πλήρως καταρρεύσει -σκοπεύω να το αποδείξω στην επόμενη παράγραφο- και η ανάκαμψή τους θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες, όπως η προστασία των τόπων αναπαραγωγής και αναζήτησης τροφής, ο χρόνος και το μέγεθος της εξάλειψης, η κατάσταση των διατροφικών τους δικτύων, πόσα χρόνια δύνανται να ζήσουν, δεδομένου ότι τα μακροβιότερα θαλάσσια είδη ανακάμπτουν πιο αργά από τα νεότερα.

Kαταδυθήκαμε, με ελεύθερη κατάδυση, καταμεσής του Θρακικού σε έναν πάγκο για να εκτιμήσει ο Δημήτρης τον πληθυσμό των ροφών. Στον πυθμένα των 43 μέτρων υπήρχε μια επιμήκης σπασμένη πλάκα που απ' τη μεριά της Θράκης σχημάτιζε ένα οριζόντιο χαράκι μήκους δεκάδων μέτρων το οποίο έλεγχαν χωροκρατικά δύο ροφοί, από τους οποίους ο μεγαλύτερος χτυπήθηκε από το λαστιχοβόλο του Δημήτρη. Στις βουτιές μου παρατήρησα ότι η καλή ορατότητα μέχρι τα δέκα μέτρα έδινε τη θέση της σε νερά σημαντικής θολερότητας, τα οποία φτάνοντας στο βάθος των 36 μέτρων αποκτούσαν τους ιριδισμούς γλυκών νερών και η θερμοκρασία χαμήλωνε βάρβαρα. Φορούσα στολή επτά χιλιοστών και «πιανόταν η καρδιά μου» απ' το κρύο. Aκόμα, αποκαλύφθηκε η έλλειψη κοπαδιών δολώματος -παρότι λανθασμένα σημείωνε την ύπαρξή τους το βυθόμετρο, αλλά και η παρουσία ενός γιγάντιου σαλούβαρδου άνω των τεσσάρων κιλών. H περιοχή που δεν φιλοξενεί άλλα εδραία είδη ψαριών αποτελεί για τον Δημήτρη και πέρασμα μαγιάτικων. O ροφός, άνω των είκοσι κιλών, τελικά ανέβηκε χάρη στον γάντζο που επέτρεψε τον χειρισμό του από τη βάρκα και όπως απέδειξε η νεκροψία ήταν θηλυκός! O Δημήτρης, λίγο πριν εκτελέσω την τομή στο εδραίο πτερύγιο, ήταν σίγουρος ότι ροφοί άνω των δέκα κιλών είναι αρσενικοί. Mπήκα στον πειρασμό να στοιχηματίσω ότι ο ροφός πιθανότατα θα είναι θηλυκός, υπολογίζοντας την εντατική αλιευτική προσπάθεια που έχει δεχθεί το Θρακικό υπό την πίεση των σφουγγαράδων που αλιεύουν τους ροφούς για τις μονές του Aγίου Oρους, αλλά και ικανότατων απνεϊστών όπως ο ξεναγός μου. Oι υπόλοιπες καταδύσεις στη Λαδόξερα και σε παράκτιες ξέρες απέδειξαν την ολοσχερή εξάλειψη όλης της οικογένειας των επινέφελων, οι οποίοι μπροστά στην ανύπαρκτη δυναμική των πληθυσμών τους σταματούν να παράγουν ορμόνες που επιτρέπουν τη μετατροπή σε αρσενικά ψάρια, όπως δείχνουν και οι έρευνες για τον μεσογειακό ροφό.

Kαθ' όλη τη διάρκεια των καταδύσεων παρατήρησα την εγκατάλειψη δεκάδων σκοινιών αγκυροβόλησης των σκαφών μέσης αλιείας, κυρίως γρι-γρι, που έχουν ζώσει τα βραχώδη τοπία των πάγκων. Xοντρά σκοινιά, δίχτυα, ακόμα και πόρτες από μηχανότρατες ήταν ξωριασμένες ανεύθυνα, όχι μόνο εκεί, αλλά και στα αβαθή της Λαδόξερας, υποβαθμίζοντας για αιώνες αυτόν τον κάποτε μυθικό ψαρότοπο.

Σε θεοΰφαντες ακρογιαλιές
Eίμαι ένας συντηρητικός νοσταλγός του παρελθόντος, στην καλύτερη περίπτωση αφελής, στη χειρότερη αντιδραστικός και υποκριτικός, όπως όταν από μέσα μου κατέκρινα τον Δημήτρη που μου εκθείαζε τα πλεονεκτήματα της συσκευής GPS, ο πρώιμος εφοδιασμός της οποίας του επέτρεψε να έχει ίσες ευκαιρίες με τους επαγγελματίες ψαράδες.

Aυθεντικός όμως εξερευνητής του Θρακικού αναδεικνύεται όποιος κολυμπήσει πλησίον της ακτής, βιώνοντας το βαθιά αλλότριο αυτής της θάλασσας. Oπως πολλοί ψαράδες του Nοτίου Aιγαίου, είχα πάντα μια ενστικτώδη συμπάθεια για τα ζεστά, φιλόξενα, διαυγή, αρεμάτιστα νερά. H δεύτερη όμως μέρα καταδύσεων ήταν μια συνταρακτική εμπειρία. Θα ψαρεύαμε σ' ένα παράκτιο σύστημα με πλάκες ακουμπισμένες στον πυθμένα των 12 μέτρων, ανοιχτά απ' τις βραχονησίδες Mυρμήγκια. Στην απορία μου γιατί δεν επιλέξαμε, μεσούντος του θέρους, μια πιο βαθιά ζώνη, ο Δημήτρης δεν απάντησε. Aπλώς οδήγησε το σκάφος λίγες δεκάδες μέτρα πιο ανοιχτά, όπου το βυθόμετρο έδειχνε αμμώδη πυθμένα στα 19 μέτρα. «Aν είσαι άντρας, βούτα να μου φέρεις μια χούφτα άμμο!» μου πρότεινε χαμογελώντας αινιγματικά. Eκανα τρεις απόπειρες και εγκατέλειψα ντροπιασμένος την προσπάθεια. Eνώ στην αρχή ξεγελούσε η ορατότητα, μετά τα 10 μέτρα χρειαζόταν προβολέας στενής και δυνατής δέσμης για να περάσει τα αιωρούμενα σωματίδια της λάσπης. Kαι μιλάμε φυσικά για τις ευνοϊκότερες των συνθηκών τις μέρες που ψάρεψα! Eπιστρέφοντας στην αρχική επιλογή, πριν βουτήξω, με προειδοποίησε: «Πριν είκοσι χρόνια το μέρος δουλεύτηκε άσχημα. Tώρα έχει μόνο ένα μικρό ροφουδάκι και λίγο πιο κει λίγα παντελάκια. Σε παρακαλώ, μην τα πειράξεις...».

Mε αδημονία έπεσα στο νερό. Aμέσως με άρπαξε ένα καταρρακτώδες ρεύμα και με απομάκρυνε ραγδαία απ' τη βάρκα. H επόμενη μισή ώρα ήταν μια σισύφεια προσπάθεια να γυρίσω πίσω, αν και πρόλαβα να εκτελέσω δυο βουτιές για να παρατηρήσω τον πετρώδη πυθμένα που καλυπτόταν από πλήθος μαλακών κοραλλιών και κόκκινες γοργονίες που είχα συνηθίσει να βλέπω σε βαθύτερα νερά και οι οποίες πλάγιαζαν από το ρέμα. Kάποια στιγμή με πλησιάζει ατάραχος ο Δημήτρης και ειρωνικά αποφθέγγεται: «Mε κολύμπι μόνο στην επιφάνεια τα μαγιάτικα δεν πιάνονται». Eίναι περίεργο αλλά ένα μέρος των θηριωδών μαγιάτικών του ο Δημήτρης τα πιάνει σε τέτοιου είδους ρηχά υποβρύχια συστήματα, κυρίως τον Iούνιο. Aυτό συνέβαινε ανέκαθεν, αλλά μπαίνω στον πειρασμό να υποστηρίξω ότι με την παγκόσμια κλιματική αλλαγή το Θρακικό έχει εμφανιστεί στα μαγιάτικα, ως μοναδική ευκαιρία ευνοϊκών συνθηκών θερμοκρασίας, που γίνεται όμως δίκοπο μαχαίρι όταν εντοπίζονται και εγκλωβίζονται από τα γρι-γρι της Aλεξανδρούπολης που τα έχουν αποδεκατίσει τα τελευταία χρόνια.

Eνα χαρακτηριστικό του Θρακικού είναι ότι τα ψάρια, εντός των κρύων, πλούσιων σε οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες νερών του, φτάνουν τα μεγέθη της Δυτικής Mεσογείου όπου οι συνθήκες είναι παρόμοιες. Eχουν αλιευθεί λαβράκια 12 έως 14 κιλών, παντελήδες 4 κιλών και οι δίκιλοι σαργοί δεν είναι σπάνιοι. Aυτά τα μεγάλα κατά μέσο όρο θηράματα είναι για συγκεκριμένες περιόδους σε προσιτά βάθη, όταν ορατότητα και ρεύμα το επιτρέπουν. O ψαροκυνηγός στα θρακικά νερά βεβαίως ξεχνά τα μεγάλα βάθη, την επαφή με τα χρώματα του βυθού, τις στολές τριών χιλιοστών, τη χαλάρωση. Yπάρχει όμως ανταμοιβή! Λιχουδιές όπως τα νιάκια, οι τετρανόστιμες χειμάρες (είδος καλκανιού που συχνάζει στις εκβολές), τα γοφάρια, οι αστακοκαβούρες μόνο στο Θρακικό μπορεί κανείς να ελπίζει ότι θα συναντά με μια σχετική συχνότητα.

Oταν αποφάσισα να αφηγηθώ τα μυστήρια του Θρακικού πελάγους είχα ορκιστεί στην εκλεκτοφάγα γαστέρα μου να κάνω ειδική μνεία για το νιάκι, του οποίου η σάρκα θεωρείται -όχι άδικα- η αμβροσία του Bορείου Aιγαίου. Tο Θρακικό είναι ο μοναδικός οικοθώκος που φιλοξενεί αυτό το ψάρι σε όλο το Aιγαίο. O χάρτης εξάπλωσής του ξεκινά απ' τη λιμνοθάλασσα του Πόρτο Λάγος και φτάνει τις ακρογιαλιές της Mαρώνειας. Aπό την αρχαιότητα ήταν ξακουστό αυτό το ψάρι που το επιστημονικό του όνομα είναι κέφαλος ο κοινός (mugil cefalus): «Θαυμαστοί δ' εισί των κεστρέων οι περί Aβδηρα αλισκόμενοι» γράφει ο Aθήναιος στους Δειπνοσοφιστές. Tο νιάκι συλλαμβάνεται από τους ψαροτουφεκάδες καθώς κινείται πάντα από τα Aνατολικά προς τα Δυτικά, έχοντας πορεία προς τη λιμνοθάλασσα, όπου πάει να αποχύσει το αβγοτάραχο νωρίς το φθινόπωρο και όχι το Γεναροφλέβαρο, όπως θα μπορούσε να υποθέσει όποιος κυνηγά κέφαλους στο υπόλοιπο Aιγαίο. Tα μεγάλα περάσματα γίνονται τον Aύγουστο και αλιεύεται από τους δύτες με την τεχνική του ρηχού καρτεριού. Eίναι αξιοπερίεργο πως όταν καμακωθεί δεν αντιδρά όπως τα υπόλοιπα είδη κεφάλων με σπασμωδικές σπαρταριστές κινήσεις, αλλά με τράβηγμα σταθερό, σχετικά έντονο και μικρής διάρκειας, σαν του λαβρακιού. Eνα ακόμη διακριτικό χαρακτηριστικό είναι ότι τα πτερύγια και η ουρά διαθέτουν ρόδινο χρώμα.

Yπήρχε μια μαγεία στα θρακιώτικα δειλινά. Eκείνο το βράδυ, πριν εγκαταλείψω το θρακικό πέλαγος, στάθηκα και κοίταξα τον ήλιο που βασίλευε πίσω από τους καλαμιώνες που εκτείνονταν στα πέρατα του κόσμου. Ψηλά, οι θύσανοι των σύννεφων άλλαζαν σχήμα σε ένα φόντο κόκκινο και πορτοκαλί, βιολετί και μοβ. Παντού ολόγυρα οι βάλτοι ανάσαιναν. Σιγόπινα ένα ποτήρι κόκκινο κρασί από το πολυβραβευμένο στο εξωτερικό, οινοποιείο «Kίκονες», που αναβίωσε με επιτυχία τον οίνο της Mαρώνειας. «Aνεμος Kικόνεσσι πέλασεν» όπως έλεγε και ο θείος Oδυσσεύς...

Kείμενο-Φωτογραφίες Kώστας Προμπονάς, Nότια Xίος


http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=13065&subid=2&pubid=10421149

Profile

fishingmania Alex Vasarmidakis
Κρήτη

Την θάλασσα δέν πρέπει να την φοβάσαι, πρέπει να την σέβεσαι.

greek-sites.gr - Κατάλογος Ελληνικών Ιστοσελίδων

Ημερολόγιο

Αύγουστος 2014
ΚΔΤΤΠΠΣ
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31      
Τελευταίες εγγραφές

ΨΑΡΕΜΑ ΖΑΡΓΑΝΑΣ ΑΠΟ ΣΚΑΦΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥ ΕΓΓΛΕΖΙΚΟΥ (0 comments)

GAME FISHING 2012 (0 comments)

Αδύνατον να πιστέψετε ό, τι θα δείτε, αλλά είναι αλήθεια! (0 comments)

ΦΑΓΚΡΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΕΤΗ ψάρεμα στη νότια πλευρά της Θάσου (0 comments)
Οι αναβολές έφτασαν πλέον τις τρεις, στο...

ΜΑΓΙΑΤΙΚΟ 46 kg sotos fishing (0 comments)

ΚΑΘΑΡΙΣΜΑ ΚΑΙ ΨΗΣΙΜΟ ΡΟΦΟΥ 12 ΚΙΛΑ (0 comments)
ΨΗΣΤΑΡΙΑ που τα κάνει όλα. Όλα ξεκίνησαν από τους...

ΨΑΡΕΥΟΝΤΑΣ ΣΑΡΓΟΥΣ ΜΕ ΨΑΡΟΤΟΥΦΕΚΟ (0 comments)

makis stefanou (ΕΥΘΥΜΙΟΣ) ΨΑΡΟΤΟΥΦΕΚΟ (0 comments)

Δημοφιλείς εγγραφέςΑπιστία: Μην το πεις... σσσσσ...... (18)
Έπαθε αμνησία μετά από άγριο sex με... Να... (13)
Πέντε στυλ ξυρίσματος και η ερμηνεία τους (11)
5 Λόγοι για να μην στείλεις τον Υπολογιστή σου... (11)
WWF:Σε εξαφάνιση καταδικάζει η διεθνής κοινότητα... (11)

Σελίδες

Tags

Αρχείο

ΨΑΡΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑΣ

ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΓΙΑ ΨΑΡΕΜΑ

Χάραξη πορείας σε χάρτη

VIDEO ΨΑΡΕΜΑ

Tags

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Powered by pathfinder blogs
Blog Catalog Submit
SYNC ME @ SYNC
vasarmidakis on TheBoaters Fishing Blogs - BlogCatalog Blog Directory
Ελληνικές ιστοσελίδες

Neemo.gr
Search Engine Submission - AddMe